Google udostępnia bardzo przyjazne i darmowe narzędzie do tworzenia ankiet: Google Forms. Dostępnych jest bardzo wiele typów pytań, które tworzone są w wygodnym edytorze. Istnieje jednak także inny sposób tworzenia ankiet - z wykorzystaniem kodu javascript.

Aby rozpocząć przygodę z kodowaniem ankiet (lub innych produktów Google) należy zapoznać się z dokumentacją. Z kolei napisane programy wykonujemy w edytorze skryptów.

Prosta ankieta

Na początku utworzymy prostą ankietę składającą się z dwóch pytań - o płeć i ulubiony słodycz.


function stworzAnkiete() {
  
  var form = FormApp.create('Ankieta');
  
  form.addMultipleChoiceItem()
  .setTitle('Płeć')
  .setChoiceValues(['Kobieta', 'Mężczyzna'])
  .setRequired(true);
  
  form.addCheckboxItem()
  .setTitle('Ulubiony słodycz')
  .setChoiceValues(['Czekolada', 'Żelki', 'Batony', 'Owoce'])
  .showOtherOption(true);
  
}

W pierwszym kroku tworzymy zmienną (w tym przypadku o nazwie form), która jest odpowiedzialna na utworzenie ankiety, a do której będziemy dodawać kolejne elementy. Jako argument funkcji podajemy nazwę ankiety.

Następnie na obiekcie form wywołujemy funkcje dodające kolejne pytania. Funkcja addMultipleChoiceItem() to pytanie jednokrotnego wyboru. Ustalamy nazwę pytania oraz warianty odpowiedzi. Za pomocą funkcji setRequired() decydujemy czy odpowiedź na to pytanie ma być obowiązkowa.

Z kolei funkcja addCheckboxItem() dodaje pytanie wielokrotnego wyboru. Tytuł i warianty odpowiedzi definiuje się tak samo, jak w poprzednim przypadku, ale dodatkowo mamy możliwość włączenia odpowiedzi inne za pomocą funkcji showOtherOption(true).

W przypadku niektórych pytań niezbędna jest walidacja wprowadzonej przez respondenta wartości. Dodajmy do naszej ankiety pytanie o wzrost.

function stworzAnkiete() {
  
  var form = FormApp.create('Ankieta');
  
  form.addMultipleChoiceItem()
  .setTitle('Płeć')
  .setChoiceValues(['Kobieta', 'Mężczyzna'])
  .setRequired(true);
  
  form.addCheckboxItem()
  .setTitle('Ulubiony słodycz')
  .setChoiceValues(['Czekolada', 'Żelki', 'Batony', 'Owoce'])
  .showOtherOption(true);
  
  var wzrost = form.addTextItem().setTitle('Wzrost (w cm)');
  
  var wzrostWalidacja = FormApp.createTextValidation()
  .setHelpText('Wzrost musi być liczbą z przedziału 120 cm a 220 cm')
  .requireNumberBetween(120,220)
  .build();
  
  wzrost.setValidation(wzrostWalidacja);
  
}

Walidacja pytania o wzrost wiąże się z koniecznością przypisania samego pytania do zmiennej. Tworzona jest zmienna wzrost, która jest pytaniem typu tekstowego (addTextItem()), w związku z czym ankietowany mógłby wpisać tam dowolną wartość.

Ograniczenie tego typu praktyk jest możliwe dzięki utworzeniu nowego obiektu (np. o nazwie wzrostWalidacja) zawierającego kryteria walidacji. Możemy określić tekstową podpowiedź dotyczącą wartości (setHelpText), a także zdefiniować jakie wartości są dopuszczalne. W tym przypadku wzrost musi pochodzić z przedziału od 120 do 220 cm za co odpowiada funkcja requireNumberBetween(120,220). Definiowanie kryteriów walidacji musi być zakończone funkcją build().

Utworzone zmienne wzrost i wzrostWalidacja nie są póki co ze sobą w żaden sposób powiązane. Aby zdefiniowana przez nas walidacja została zastosowana to na obiekcie wzrost musimy wywołać funkcję setValidation(wzrostWalidacja) z argumentem zawierającym kryteria walidacji. Dzięki tak określonej składni możliwe jest przypisanie jednego sposobu walidacji do wielu pytań w ankiecie.

Pytania filtrujące

Google Forms umożliwia także tworzenie ścieżek w ankiecie w zależności od zaznaczonej przez respondenta odpowiedzi. Zmodyfikujemy zatem wcześniej omówioną ankietę w taki sposób, aby płeć stanowiła pytanie filtrujące. Jeśli ankietowany wskaże, że jest mężczyzną to będzie musiał odpowiedzieć na pytanie o ulubiony słodycz, natomiast kobiety zobaczą pytanie o wzrost.

function stworzAnkiete2() {

  var form = FormApp.create('Ankieta 2');
    
  var plec = form.addMultipleChoiceItem();
  
  var m = form.addPageBreakItem().setTitle('Mężczyzna');
  
  form.addCheckboxItem()
  .setTitle('Ulubiony słodycz')
  .setChoiceValues(['Czekolada', 'Żelki', 'Batony', 'Owoce'])
  .showOtherOption(true);
  
  var k = form.addPageBreakItem().setTitle('Kobieta');
  
  var wzrost = form.addTextItem().setTitle('Wzrost (w cm)');
  
  var wzrostWalidacja = FormApp.createTextValidation()
  .setHelpText('Wzrost musi być liczbą z przedziału 120 cm a 220 cm')
  .requireNumberBetween(120,220)
  .build();
  
  wzrost.setValidation(wzrostWalidacja);
  
  plec.setTitle('Płeć')
  .setChoices([
    plec.createChoice('Kobieta', k), 
    plec.createChoice('Mężczyzna', m)])
  .setRequired(true)
   
}

To co od razu rzuca się w oczy to dużo większa liczba zmiennych. Przede wszystkim pytanie filtrujące musi być zmienną, stąd jest przypisane do zmiennej o nazwie plec. Dodatkowo dodaliśmy zmienne (m i k), które przechowują podział sekcji (addPageBreakItem()) i mają odpowiednio nadane nazwy nowych stron. Pytania, które mają być zadane respondentowi po przejściu pytania filtrującego muszą się znaleźć poniżej podziału sekcji.

Sposób zachowywania się ankiety określamy na samym końcu kodu. Na obiekcie zawierającym pytanie filtrujące wywołujemy funkcję setChoices (wcześniej używaliśmy setChoicesValues). Jako argumenty tej funkcji definiujemy pary: odpowiedź w pytaniu filtrującym i zmienna podziału sekcji do której respondent ma być przekierowany.

Tworzenie podobnych pytań w funkcji

Czasem w ankiecie pojawia się wiele podobnych pytań np. w ankiecie mającej na celu ocenę przedmiotów na studiach będą zmieniały się tylko nazwy przedmiotów bądź prowadzący. Można oczywiście skopiować dane pytanie n razy, ale w przypadku, gdy będziemy chcieli coś zmienić będzie się to wiązało ze zmianą w n przypadkach.

Utworzenie własnej funkcji, która będzie tworzyć pytanie zaoszczędzi nam kłopotów w przypadku jakichkolwiek zmian oraz zmniejszy liczbę linii kodu.


function main() {
  
  function zrozumialosc(przedmiot) {
  
    var p = przedmiot + ' - zrozumiałość treści'
  
    form.addMultipleChoiceItem()
    .setTitle(p)
    .setChoiceValues(['Bardzo zrozumiałe', 
                      'Zrozumiałe', 
                      'Nie zrozumiałe', 
                      'Bardzo nie zrozumiałe']);
  
  }
  
  var form = FormApp.create('Badanie jakości kształcenia');
  
  zrozumialosc('Przedmiot A');
  zrozumialosc('Przedmiot B');
  zrozumialosc('Przedmiot C');
  
}

W powyższym kodzie funkcja zrozumialosc zawiera pytanie jednokrotnego wyboru o zrozumiałość treści danego przedmiotu, który deklaruje się jako argument funkcji. Żeby utworzyć takie pytanie wywołujemy funkcję zrozumialosc podając w nawiasie nazwę przedmiotu. Dzięki takiemu rozwiązaniu dodanie kolejnego wariantu odpowiedzi wiąże się ze zmianą tylko w jednym miejscu - funkcji zawierającej deklarację pytania.

Funkcje, w których deklarujemy pytania w ankiecie mogą być dużo bardziej rozbudowane i mogą zawierać więcej argumentów niż tylko jeden. Wszystko zależy od aktualnych potrzeb.

Podsumowanie

Tworzenie prostych ankiet z poziomu kodu raczej nie ma większego sensu, ale zastosowanie tego narzędzia w przypadku złożonych kwestionariuszy składających się z podobnych pytań może zdecydowanie ułatwić nam pracę.